Ömür boyu kullanılabilen (fill-for-life) rüzgar türbini dişli yağları: Rüzgar enerjisinde verimlilik ve dayanıklılığın kritik bileşeni

Enerji sektöründeki şirketlerin en yeni bilgi ve teknolojilerini paylaşmak için bir araya gelecekleri ICCI Fuarı’nda, verimlilik bu yılın kritik teması olarak öne çıkıyor. Diğer yandan hem gaz motorları hem de rüzgar türbin işletmelerinde, etkili bakım konusu büyük önem taşıyor. İşte bu noktada, genellikle göz ardı edilse de yağlamaya hayati bir rol düşüyor.

Uzun yağ değişim aralıkları göz önünde bulundurularak tasarlanan ExxonMobil’in yüksek performanslı Mobil™ yağları, işletmelerin daha verimli ve güvenilir enerji üretimini daha düşük maliyetle gerçekleştirmelerine yardımcı oluyor. Her yağ değişiminin pahalı ve tehlikeli olduğu rüzgar santralleri için bu durum, çok daha kritik bir önem taşıyor. Şirket, bu sorunu çözmek için kısa süre önce dünyanın ömür boyu yağlama (fill-for-life) sertifikasına sahip ilk rüzgar türbini dişli yağı olan Mobil™ SHC Gear 320 WindPower’ı tanıtıyor.

ExxonMobil Endüstriyel Yağ Geliştirme ve Rüzgar Enerjisi Uzmanı Michael Blumenfeld, bu yenilikleri ve rüzgar türbini yağlamasının değişen rolü hakkında değerlendirmelerde bulunuyor.

Rüzgar türbini bileşenleri söz konusu olduğunda, yağlama konusundan çok fazla bahsedilmiyor. Peki, bu bileşenlerin rolü nedir ve nasıl bir değişim geçirmiştir?

Yağlar, uzak konumlarda ve zorlu koşullar altında çalışan rüzgar türbinlerinde ısıyı, aşınmayı ve sürtünmeyi azaltmak için kritik bir rol oynar. Küçük bir bileşen gibi görünebilir ancak tek bir türbini çalışır durumda tutmak için 1.400 litreye kadar yağ gerekebilir.

Mobil™ olarak, bir rüzgar türbinindeki neredeyse her hareketli parça için yağlama çözümleri sunuyoruz. Gururla söyleyebilirim ki, ekipman üreticileriyle yakın iş birliği içinde çalışarak türbinlerin güvenilir, uzun ömürlü ve kolay bakım yapılabilir olmasını sağlama konusunda inovasyonun ön saflarında yer alıyoruz. 

Başlangıçta standart endüstriyel yağlar kullanılıyordu; ancak türbinler büyüdükçe mikro çukurlaşma ve beyaz kenar çatlaması gibi sorunları gidermek için özel yağlar gerekli hale geldi. Günümüzde rüzgar türbini dişli yağı, sıvı bir polimer veya gelişmiş bir sıvı plastik gibi karmaşık bir bileşimdir. Bu yağlar, düşük sıcaklıklarda akışkan kalacak ve yüksek sıcaklıklarda viskozitesini koruyacak şekilde tasarlanmıştır.

En gelişmiş formüllerimiz, kirlenme ve paslanma gibi olası arızaları önlemek için 10 ila 14 performans katkı maddesi içerir. Çeşitli tedarikçilerden en iyi katkı maddelerini seçip bir araya getirerek hem kendisini hem de ekipmanı uzun süre koruyan bir ürün oluşturmak için bileşen bazlı bir formülasyon yaklaşımı benimsedik.

Yağ değişim aralıkları neden bu kadar önemli ve bu süreyi ne kadar uzatmayı başardınız?

Rüzgar enerjisi sektörü, diğer enerji kaynaklarıyla yoğun bir rekabet içinde. Bu durum, türbinden her bir elektronu, en düşük maliyetle ve çevresel açıdan sorumlu bir şekilde elde etmeyi kritik hale getiriyor. Uzatılmış yağ değişim aralıkları, operatörlerin bakım sıklığını, güvenlik risklerini ve maliyetleri azaltmasına yardımcı olurken, bertaraf edilmesi gereken atık yağ miktarını da düşürmelerini sağlıyor.

Uzun ömürlülüğü destekleyen maliyet etkin yenilikler üzerinde çalışıyoruz ve büyük bir memnuniyetle söyleyebilirim ki, yeni formülümüz DNV sertifikasına sahip olup bir rüzgar türbininin tüm kullanım ömrü boyunca optimum performans sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Yeni ömür boyu kullanılabilen (fill-for-life) rüzgar türbini dişli yağımız Mobil™ SHC Gear 320 WindPower, planlı yağ değişim ihtiyacını ortadan kaldırarak türbinlerin müdahale gerekmeksizin daha uzun süre çalışmasını mümkün kılar. Daha da önemlisi; testlerimiz, ömür boyu yağ değişim aralığı sunan bu ürünün, 5 yıllık yağ değişim aralığına sahip bir ürüne kıyasla Küresel Isınma Potansiyeli’ni (GWP) tahmini olarak %80 oranında azaltabildiğini göstermektedir. 

Ayrıca, dişli yağı koşulunu iyileştirirken maliyetli bir yağ değişimini önlemek amacıyla çeşitli ‘üst katkı’ çözümleri sunduk. Mobil™ Xtra Serimiz, yağlayıcınız için adeta bir vitamin gibidir; zamanla tükenen performans katkı maddelerini yeniden yağa kazandırır. Böylece, bir yağ değişimi için iki varil yağ taşımak yerine yalnızca bir litre şişeye ihtiyacınız olur; bu yöntem daha kolay, daha ucuz, daha güvenli ve çok daha az atık üretir.

Yağı, bertaraf edilmesi gereken bir madde olarak değil, korunması gereken değerli bir varlık olarak görüyoruz. Bu yaklaşım, çalışma süresini artırırken hem atık miktarını hem de çevresel etkiyi azaltmaya yardımcı olur.

Türkiye pazarı için görünüm nasıl ve yağlar bu süreçte bir rol oynayabilir mi?

Türkiye’nin rüzgar enerjisi sektörü, hükümetin iddialı yenilenebilir enerji hedefleri doğrultusunda hem kara hem de deniz üstü projelerde hızla büyüyor. Pazar aynı zamanda, rüzgar santrallerinin bakımının OEM mühendislerinden rüzgar santrali sahibi ya da işletmecilerine devredildiği bir dönüşümün erken aşamalarında yer alıyor. Bu heyecan verici bir dönem ve biz de bu süreçte uzmanlığımızı ve ölçeğimizi kullanarak destekleyici bir rol üstlenmekten büyük memnuniyet duyuyoruz.

Mobil™ çözümler, dünya genelindeki her 4 rüzgar türbininden birinde kullanılıyor. Bu nedenle saha mühendislerimiz, farklı pazarlardaki deneyimlerini paylaşmaları için sık sık göreve çağrılıyor; bu bazen yağ stokunun nasıl yönetileceği veya dişli yağının en iyi şekilde nasıl korunacağı gibi basit konular olurken, bazen de bir operatörün daha önce karşılaşmadığı zorlukların çözümü olabiliyor.  

Her durumda, yağlama teknolojisi alanındaki uzun geçmişimiz ve dünyanın önde gelen rüzgar türbini OEM’leriyle yürüttüğümüz ileri düzey Ar-Ge çalışmalarımız, bizi en iyi şekilde destek sağlayabilecek bir konuma yerleştiriyor. 

Yağlama gibi tamamlayıcı malzemeler sektörün geleceğinde nasıl bir rol oynuyor? 

Türbin boyutlarının 20 MW’a kadar büyümesi bekleniyor; ancak bu boyutlar en üst sınıra ulaştığında, türbinin içindeki bileşenler daha fazla güç ve değer elde etmeyi sağlayan tek unsur olacak. Öte yandan, sektörün odak noktası haklı olarak maliyetleri azaltmak ve karlılığı sağlamak üzerine kurulu. Bizim yaklaşımımız da bu hedeflerle örtüşüyor; ömür boyu yağlama ve üst katkı çözümleri gibi uygulamalarla bakım kolaylığını artırmaya ve atıkları en aza indirmeye odaklanıyoruz. OEM’lerle bileşen tedarikçileri arasındaki iş birliği ise kritik bir önem taşımaya devam edecek.

Hep birlikte, türbinlerde kullanılan farklı malzemeler arasında uyumluluğu ve sinerjiyi sağlamaya odaklanmalıyız. Bu sayede beklenmedik arızaların önüne geçebilir ve çözümleri en iyi şekilde optimize edebiliriz. Ayrıca, sektördeki bakış açısını değiştirmemiz gerekiyor; yağı atık olarak değil, korunması gereken bir değer olarak ele almalıyız. Böylece atıkları en aza indirirken verimliliği en üst düzeye çıkarabilir ve rüzgar enerjisi sektörünün hem Türkiye’de hem de küresel ölçekte büyümesine ve çevresel hedeflerine katkıda bulunabiliriz.

Mobil’in rüzgar enerjisi çözümleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için mobil.eu/wind adresini ziyaret edebilir veya Mobil Lubricants Europe hesabını takip edebilirsiniz.

Mobil™ SHC Gear 320 WindPower için uzatılmış 20 yıllık ömür boyu Yağ Değişim Aralığı (ODI) sayesinde Küresel Isınma Potansiyeli’nde (GWP) tahmini azalmayı göstermektedir. Rüzgar türbini dişli yağı GWP’si, son ürünün ham maddeden üretim tesisine kadar olan süreci (well-to-gate) baz alınarak CO² eşdeğer tonları üzerinden hesaplanmıştır. Tahminler, ortalama bir türbin karter kapasitesi temel alınarak yapılmış olup, yağ değişimleri arasındaki sistem durulama işlemlerini içermemektedir. Hesaplamalara, Mobil Xtra WT üst katkı programının 10. ve 15. yıllardaki etkileri, ilgili ürünlerin Karbon Ayak İzi ve yağ değişim aralıkları dahil edilmiştir.