Connect with us

Bilgi Kaynakları

Rüzgar santrallerinde işletme ve bakım dönemine genel bir bakış

Published

on

2020 itibariyle, dünya çapında Rüzgar Enerjisinden elde edilen güç 733 GW olurken kara tipi  santraller için ise %95’lik bir pay ile 698 GW’lık bir boyuta ulaşmış bulunuyor. 

Seviyelendirilmiş Enerji Maliyeti (LCOE) göz  önüne alındığında ise, yine dünya çapında  2020 yılı itibariyle baktığımızda bu değerin  kara tipi rüzgar santralleri için 48 $/mwh  seviyelerine kadar gerilediğini görüyoruz.  Operasyon maliyetleri ise, LCOE değerinin  %30’una yakın bir kısmını oluşturmaktadır.

Bugün Türkiye’nin de içinde bulunduğu dünya  genelindeki büyük rüzgâr enerjisi piyasalarında gittikçe azalan teşvik mekanizmalarıyla  birlikte, enerji arzında rüzgar santrallerinin  rekabetçi konumunun güçlendirilmesi daha  da önem kazanmaktadır.

Dolayısı ile bundan sonra yenilenebilir enerji  kaynaklarının öncü ve bağımsız hale gelmesini sağlamak için; operasyon dönemine  odaklanmak, bu dönemin şimdiye kadar  ülkemizdeki durumunu analiz etmek, gelecekteki koşullara ve özellikle dijitalizasyon  anlamında dönüşümüne hazırlanmak adına  neler yapılabileceğine ilişkin konuları bu yazı mızda işlemeye çalıştık.

Öncelikle, kara tipi rüzgar santralleri enerji maliyetlerinin geçtiğimiz dönemden bugüne kadar  LCOE anlamında hangi noktaya geldiğini IRENA  2020 raporundan takip edebiliriz. Burada LCOE  değerinin 2010’dan 2020’ye kadar %54’lük bir  düşüş yaşadığını görebiliyoruz.

Söz konusu maliyetler incelendiğinde, ilk dönemlerde OEM (Original Equipment Manufacturer-Orijinal Ekipman Üreticisi) firmalarının  payı nispeten erken işletme dönemlerindeki  türbin anlaşmaları ile birlikte, garanti sürelerini de kapsayacak şekilde 5-15 yıl arasında  geniş kapsamlı bakım anlaşmaları ile yük sek oranlara ulaşırken, mevcut anlaşmaların

sürelerinin sona ermesi, yatırımcı firmaların  yetkinliklerini geliştirmesi, piyasadaki azalan  teşvik ve artan maliyet baskıları, olgunlaşan  ve ekonomik avantaj sağlayan yerel rüzgar  sektör tedarikçilerinin varlığı ve yatırımcıların  sektör özellikli tedarik-satın alma yetkinliklerinin  gelişmesi ile azalma eğilimi göstermiştir.

OEM tarafında dünya çapında 2016 yılı itibariyle %70 olan bu pay, 2017 ‘de %64’e düşmüş  ve 2027 yılı itibariyle de OEM payının %54  seviyelerine düşmesi beklenmektedir.

2008 ile 2019 tarihleri arasında tam kapsamlı servis anlaşmalarının %66 oranında  azalmasıyla, maliyetlerin de 2017-2021 yılları arasında, 25.000$/Mwh/Yıl seviyelerin den 15.000-5.000 USD/Mwh/Yıl seviyelerine  inmeye başladığını gözlemliyoruz.

Biraz da Operasyon döneminde bahsettiğimiz bu eğilimlerle birlikte, üzerinde durulması gereken ve özellikle yatırımcı firmaların  işletme maliyetlerini optimize etmelerinde  önemli rol oynayacak ana faktörlere ve gelecek dönemde hangi konulara odaklanmamız  gerektiğine değinelim.

Bahsedeceğimiz faktörler, operasyon aktivitelerine, OEM firmaları ile mevcut servis  anlaşmaları dahilinde devam eden yatırımcılardan, bu aktivitelerin belli bir kısmında yer  alan veya belli bir oranda “In-House” yetkinliği  geliştirmiş veya tamamen OEM bağımsız  operasyon gerçekleştiren yatırımcı profillerine kadar geniş bir yelpaze için öngörülen  genel bir içeriktir.

Bu farklı operasyon yapıları ve “In-House”  seviyelerinin sınıflandırılması detaylı bir konu  başlığı olup ilerde bu konuya da ayrıca değinmemiz yerinde olacaktır.

  1. Dijitalizasyon 

Gelişen teknolojiyle birlikte, varlık yönetimi  alanında sektörün de yol aldığı yön göz önüne  alındığında, operasyonel optimizasyon anlamında en önemli etkenin dijitalizasyon olduğunu görüyoruz. Santrallerden elde ettiğimiz  büyük kapasiteli verilerin, yatırımcı bazında  belirlenecek performans takip parametrelerine  göre dizayn edilmesi mümkün olabilmektedir.

Doğru varlık yönetim sistemleri ile birlikte,  teknik anlamda türbinlerin özellikle geçmiş  dönemden gelen kronik sorunlarına yönelik  ek izleme parametreleri ile donatılması,  takip referanslarının sıklaştırılması ve yapay  zekâ tabanlı algoritmalar ile geçmiş veriler  üzerinden ana veya minör ekipman bazında  önleyici modellemeler yapılması, üretim ka yıplarının türbin/saha bazında nedenleri ile  kategorize edilerek sorunların gruplandırılıp  çözümlerin kolayca tespit edilip planlanması  ve bu sayede üretim kayıplarının asgari seviyeye indirilmesi, rüzgar ve üretim verilerine  ve kaynakların durumuna göre türbin bakım  ve onarım faaliyetlerinin en uygun zamanlarda yapılması için planlamanın optimize  edilmesi, türbin güç eğrileri, kuzey ayarlamaları, yaw kalibrasyonları vb. gibi performans  takiplerinin yapılarak iyileştirmelerin belirlenmesi ve bütün bu faaliyetlerin tek ve en  uygun türbin duruş zamanlarında gerçekleştirilmesini sağlamak gibi örneklerini çoğalta bileceğimiz önemli faydaları bulunmaktadır.

Bu optimizasyonlar, çeşitli veri analiz metotları vasıtası ile SCADA sistemine akuple çalışan alternatif sistemler üzerinden kolayca  yapılmaktadır. Hali hazırda farklı kaynaklar dan elde edilen ve türbin SCADA sistemi üzerinden erişilen bu verilerin, belirlenen spesifik  kriterlere (KPI) göre dizayn edilmesi, ticari,  teknik ve çevresel koşul ve verilerin tek bir  yerde toplanarak analiz edilmesi ve bunun  sonucuna göre servis faaliyetlerinin planlanması bu sayede gerçekleştirilebilmektedir.

Uçtan uca verinin temini ve işlenmesi, sahada  türbine müdahale eden her türlü paydaşın  (teknisyen, tedarikçi vb.), tablet ve dijital teçhizat ile, yapılan işi dijital platforma taşıdığı  ve türbinin de yarattığı büyük veri havuzu  ile birlikte oluşturulabilecek bu operasyonel  verimliliğin boyutu son derece büyüktür. Bu  verimlilik, Türkiye’de işletmede bulunan santrallerde açığa çıkarılması gereken çok büyük  bir potansiyel teşkil etmektedir.

OEM servis anlaşma dönemi içerisinde olan  yatırımcılar için bile bu optimizasyon son derece önemlidir. OEM Servis konseptinde ana  yükümlülük, emreamadelik ve bakım faali yetlerinin yerine getirilmesiyle birlikte reaktif  olarak hasar onarım ve uzaktan izleme sis temleri ile yakalanmaya çalışılan ana ekipman hasarlarının giderilmesini kapsarken,  bahsettiğimiz detaylı operasyonel yönetim  ve saha performans takibi ve iyileştirmesine  yönelik pro-aktif bir uygulama, maalesef söz  konusu olmamaktadır.

Bu potansiyel iyileştirme alanlarının, servis  anlaşmaları devam eden yatırımcılar için,  servis sağlayıcılar ile istişare edilmesi ve bu  iyileştirmelerin anlaşma dahilinde uygulan  masının sağlanması faydalı olacaktır.

Örnek vermek gerekirse, söz konusu optimizasyon vasıtası ile orta ölçekli bir rüzgar  santralinde (50-80 MW), yaklaşık %5’lik bir  üretim artışı elde edildiği takdirde, bu, yılda  yaklaşık 170-190.000 USD’lık bir iyileştirme ye denk gelebilir.

Dolayısı ile bu yapının, ister servis anlaşması  dahilinde olsun ister “In-House” modelinde  bir işletme yapısında olsun, göz önüne alınması gerektiği aşikardır.

  1. Satın alma 

Özellikle “In-House” yetkinliklerinin geliştirilmesini hedefleyen yatırımcı firmalarda,  “In-House” yetkinlik seviyesine göre satın  alma yapısının sağlam bir şekilde oluşturul ması, operasyon maliyetlerinin ve optimizasyonunun son derece önemli fonksiyonların dan biridir.

Yatırımcı, rüzgar santrali dahilinde sahip olduğu varlık envanterini gözden geçirmeli,  bu envanter için yerli ve global tedarikçileri  belirlemeli, söz konusu tedarikçilerin sertifi kasyon ve yetkinliklerini analiz ederek uygun  tedarik anlaşmalarını gerçekleştirmelidir.

“Fiyat Optimizasyonu”, “Tedarikçi Optimizasyonu”, “Bölme-Birleştirme”, “Tedarikçi Performans Yönetimi“, Redundant-Alternatif” modellemelerin de yer aldığı güçlü bir satın  alma alt yapısının oluşturulması, operasyon  dönemi için son derece önemlidir.

Hasarlı malzeme aksamı sebebiyle tüm ekipmanın değişimi yerine yerel tamir olasılıklarının değerlendirilmesi, muadil malzemeler  için hızlı ve yerel tamir/değişim/tedarik çö zümleri de her zaman değerlendirilmelidir.

Satın alma başlığı altında sadece türbin ye dek ve sarf malzemeleri değil, işgücü tedarikçileri (bakım, kanat tamir, yağ değişimi,  ana ekipman değişim firmaları, kaldırma  ekipman kontrolleri yapan firmalar, yerel ta mir atölyeleri vb.), teknik ekibin kullandığı  ISG ekipmanları, personelin kullanacağı taşıtlar ve bunlar için kira sözleşmeleri, sant ral güvenliği, teçhizat kalibrasyonları, santral  lokasyonlarına yakın küçük çözüm ortağı tedarikçiler, vinç tedarikçileri vb. gibi geniş bir  yelpazeyi kapsaması gerekir.

Satın alma ekibinin operasyon teknik ekibi ile  yakın koordinasyonunun sağlanması da son  derece önem arz etmektedir.

  1. Operasyonel konsolidasyon/operasyonel  mükemmellik 

Yatırımcıların mevcut yenilenebilir portföylerine ve kurulu güç büyüklüğüne göre değişkenlik gösterecek şekilde, bu portföyün  operasyon anlamda konsolide edilebilecek  kaynaklarının tespiti ve bunların uygun şekil de varlıklar arasında tasnif edilmesi, işletme  döneminde göz önüne alınabilecek bir optimizasyon alternatifidir. Bu konsolidasyon  ister iş gücü ister varlık yönetimi parametreleri isterse ticari anlamda olsun, işletme  maliyetlerinin minimize edilmesine fayda  sağlayacaktır.

Tüm enerji portföyü içerisinde yer alan santrallerdeki işgücünün optimizasyonu, yedek  malzeme-tedarik ağının konsolidasyonu,  şirket içerisinde operasyon birimlerinin yet kinlik paylaşımları, genel sigorta, ortak ticari maliyet takibi vb. konularının tüm portföy  operasyonunu kapsayacak şekilde oluşturulması olarak örneklendirebileceğimiz bir yapı dan bahsedebiliriz.

 

  1. Koordinasyon 

Yatırımcılarımızın teknik operasyon ekipleriyle birlikte, yukarda bahsettiğimiz satın  alma, sahada yer alan teknik ekip, mühendislik, operasyon yönetimi, ISG, yönetim gibi  yatırımcı bünyesindeki paydaşların (sadece

operasyon, işletme ve bakım ekipleri arasın da değil), farklı seviyelerde de olsa bir koordinasyonunun sağlanması gerekmektedir.

Bunun için de iş tanımlarının ve söz konusu  koordinasyon seviyelerinin mümkün olduğunca detaylı ve açık bir şekilde yapılması,  bu tanımların her çalışan için hem kendi  hem de diğer ekip üyeleri adına net, anlaşılır olması ve bilinmesi elzemdir. Bu sayede,  hedeflediğimiz operasyonel verimlilik ve mükemmellik yolundaki basamaklardan birini  de göz önünde bulundurmuş oluruz.

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi enerji maliyetleri içerisinde önemli bir yer tutan  ve oldukça uzun bir dönemi kapsayan operasyon süresi boyunca, yatırımcılar için göz  önünde bulundurulması gereken bazı faktörleri birkaç ana başlık altında toplamaya  çalıştık.

Özellikle dijital dönüşüm sürecinde, bu süre cin getirdiği yenilik ve uygulamaları yakından  takip etmek, hatta büyük yatırımcı firmaların  bünyesinde yer alan Mühendislik/Yazılım  ekipleri ile birlikte tedarikçi firmalarla söz  konusu uygulamalar için ortak geliştirme  projelerinde yer almak, operasyonel ihtiyaç ların bu sistemlere entegrasyonunda birinci  elden katkı sağlamak, operasyon ekibi ve Yazılım/Mühendislik ekipleri arasında yukarda  bahsettiğimiz koordinasyonu mümkün oldu ğunca üst düzeyde tutmak, bundan sonraki  dönemde yatırımcıların değerlendirmeleri  gereken bir diğer husus olmalıdır.

OEM firmaları da yazımızın başında değindiğimiz gibi, standart bakım kapsamlarında ar tık rekabetçi seviyelerden uzak oldukları için,  aynı şekilde araştırma ve geliştirme bütçelerine ağırlık vererek, operasyon dönemi için  öncelikli olarak yazılım ağırlıklı performans  ve üretim iyileştirme ürünlerine odaklanmak ta ve dijital çözüm tabanlı portföylerini zenginleştirmeye çalışmaktadırlar.

Dolayısı ile araştırma ve geliştirme alanında  mühendislik kadrosunu güçlendiren, bu alanda  yatırım yaparak ekiplerinin yetkinliklerini arttırmayı planlayan firmaların da yakın gelecekte  bir adım öne geçeceği muhtemeldir. Bakım  ve arıza müdahale hizmetlerinin reaktif olarak  verildiği, saha personeli kadrosunun arttırılarak  İSG risklerinin yoğunlaştığı, yüksek oranda ye

dek malzeme stoku ile teknik ve ticari anlamda  verimsiz sistemler üzerine kurulan modelle meler, artık sürdürülebilir olmaktan çok uzaktır.

Türkiye’de her geçen yıl artan kurulu güç ve  bununla paralel olarak gelişen operasyonel  deneyimimizi en etkin şekilde, sektör içeri sindeki dayanışma ve paylaşımlarımızla üst  seviyeye çıkarabileceğimize, bununla birlikte  içinde bulunduğumuz dijital çağa ayak uy durarak, bu sektördeki teknolojik gelişmeleri  yakından takip edip, bize en uygun çözümleri  tespit ederek ve hatta kendimiz geliştirerek,  Dünyadaki sayılı rüzgar enerji operasyon  eko-sistemi içerisinde yer alabileceğimize  hatta bu bilgi birikimi ve deneyimimizi de ihraç edebilecek seviyeye taşıyabileceğimize  inanıyoruz.

Bu vesile ile sizleri yeni hayata geçen Wind Operation Forum platformuna davet ediyor,  operasyon dönemi ile ilgili yatırımcılarımızı  bir araya getirip benzer konuları tartışabile  ceğimiz, işletme bakım dönemi ile ilgili her  türlü bilgi ve deneyimlerimizi paylaşarak  sektörün operasyon deneyim hafızasını bir  kaynakta toplayıp yatırımcılarımız adına de  ğer yaratabileceğimizi düşündüğümüz bu  foruma sizleri bekliyoruz.

Detaylı bilgi için:

www.windoperationforum.com

İyi günler dileklerimle.

Kaynaklar 

-IRENA Capacity Statistics 2021

-IRENA Power Generation Costs 2020 -New Value, New Prospects, Accenture -Accenture, ORE Catapult

-Wood Mc Kenze Onsore O&M Trends 2019

Endüstri dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz? Şimdi kayıt olun.

  E-Bülten'e kayıt olun
E-Posta:
 

Trendler

Copyright © 2011-2018 Moneta Tanıtım Organizasyon Reklamcılık Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. - Canan Business Küçükbakkalköy Mah. Kocasinan Cad. Selvili Sokak No:4 Kat:12 Daire:78 Ataşehir İstanbul - T:0850 885 05 01 - info@monetatanitim.com