Connect with us

Danışmanlık

Rüzgâr kaynağındaki değişkenliğe karşı çok yönlü finansal koruma

Yayın tarihi:

-

finansal

Kuzey Sigorta ve Reasürans Brokerlığı, kurulduğu 2005 yılından bugüne, yetkin profesyonellerden oluşan kadrosuyla; sigorta, risk yönetimi ve hukuk danışmanlığı uzmanlıklarıyla; enerji, mühendislik ve denizcilik alanlarında yatırımcılara yüksek kalitede, sürekliliği olan, bilgiye dayalı, hızlı, rekabetçi ve pratik çözümler sunmaktadır. Kuzey Sigorta Brokerlığı, sektöre getirdiği yenilikçi finansal yaklaşımlarla öngörülü risk analizlerini yaparak müşterilerini yatırımlarının her aşamasında desteklemektedir.

Rüzgâr santrallerinde rüzgârsızlık riski ve ciro kaybı

Rüzgâr enerjisi sektörü ülkemizde belirli bir olgunluk seviyesine ulaştı. Yatırımcılar ve sektör paydaşları, artık daha bilinçli. Yatırımın ve işletme döneminin tüm aşamaları daha detaylı bir şekilde analiz edilip değerlendiriliyor.

Yatırımdaki en önemli kriter, hiç kuşkusuz, doğru sahanın seçilip doğru türbinin hassas bir şekilde konumlandırılmasıdır. Bu sayede yatırımdaki en önemli parametre olan rüzgâr hasadının en üst seviyeye çıkarılması sağlanır.

Ancak bir bölgedeki rüzgâr varlığı, tüm parametrelerle ispatlansa da, doğanın kanunu gereği rüzgâr rejimi her zaman kaotiktir ve dönemsel belirsizlikler içerebilmektedir. Ayrıca dünyadaki iklim değişiklikleri, bazı yıllarda hesaplanan rüzgâr potansiyellerini ciddi oranda değiştirebilmektedir. Bu da nihai olarak yatırımcının cirosunu etkilemekte, kredi geri ödemelerinde aksaklılara sebep olabilmekte, borç ödemelerinde dönemsel olarak sermaye desteği ihtiyacı doğurablmektedir.

İşletme döneminde rüzgâr türbini üreticileri, “emre amadelik” ve “Power curve” yani “güç eğrisi” garantileri vererek yatırımcıyı ciro kaybı konusunda bir nebze olsun rahatlatabilmektedir. Servis anlaşmalarının kapsamadığı alanlarda ise “makine kırılması” ve “ciro kaybı” sigortaları devreye girmektedir.

Buna ek olarak yatırımcı, kur riskini, “Hedging” yöntemiyle, elektrik satış kaygısını ise 10 yıl boyunca YEKDEM mekanizmasıyla çözüme kavuşturabiliyorken, geriye kalan ve aslında en büyük risklerden biri olarak ortaya çıkan rüzgârın esneme riskini nasıl çözüme kavuşturacaktır? Yani tüm türbinler “çalışmaya hazır”, “emre amade”, görünürde hiçbir problem yok; bir başka deyişle rüzgâr esse çalışacak ancak aslında sorun en derinde yani rüzgâr kaynağında: Esecek rüzgâr yok.

Peki, bu belirsizlikten kurtulabilmenin bir yolu yok mu?

Sigorta sektörü bu konuyu derinlemesine incelemiş ve  sonuç olarak “Protection Against Wind Resource Volatility” yani “Rüzgâr Kaynağındaki Değişkenliğe Karşı Koruma” adı altından bir sigorta türü geliştirmiştir. Bu yeni ürün, dünyanın en büyük Avrupa menşeli sigorta reasürans gruplarından biri tarafından, bir iki yıl kadar önce teorik çalışması bitirilerek piyasaya sunulmuştur. Kısaca “rüzgârsızlık sigortası” da diyebileceğimiz bu ürünün aslında bir geçmişi var; tarım sigortalarından esinlenerek düşünülmüş bir kapsam. Ancak sektöre henüz tam pazar konumlandırması yapılamamış bir ürün.

Peki, bu sigorta türü nasıl çalışıyor?

Basitçe anlatmak gerekirse, ilgili rüzgâr santralinin ortalama yıllık kaç GWh elektrik enerjisi üreteceği kararlaştırılıyor. Normal koşullar altında bu değerin altına düşerse yıl sonu analizleri yapılıyor ve hasar geri ödemesi yapılıyor. Buradaki en önemli konu, rüzgârın esmediğine nasıl karar verileceğidir. Burada bağımsız kuruluşların (NASA, ECMF, 3TIER vb.) rüzgâr datalarından yola çıkılarak ilgili santralin değerlendirmesi yapılmakta ve karar verilmektedir.

Bir kritik nokta da şudur: Bu sigorta türü çift yönlü çalışıyor, sadece rüzgârsızlığı değil, fazla rüzgârlı veya fırtınalı havaları da kapsamı içine alıyor. Çoğu rüzgâr türbini, yaklaşık 25m/s hızdan sonra devreden çıkmaktadır. Bu da aslında çoğu zaman göz ardı edilen bir başka ciro riski.

Bu sigortayla ilgili bir diğer önemli nokta ise eğer yatırımcı en baştan sahanın rüzgâr değişkenliği riskini azaltırsa finansman konusunda da bir rahatlama söz konusu olabilir. Yani kredi faizlerinde bir nebze gevşeme veya ülkemizde henüz tam olarak yapılmayan “Non-recourse” (gayrikabilirücu) bazlı proje finansmanına olanak sağlayabilir. Bu ürün, yatırımcı tarafından bir fırsat olarak algılandığı takdirde, kreditörlere baskı yapılarak, faizlerin bu kadar arttığı bir ortamda faiz oranlarında bir gevşeme yaratılması sağlanabilir.

Bunun yanı sıra YEKDEM mekanizmasının sona erdiği veya olmadığı ortamlarda piyasa riski üstüne bir de rüzgâr değişkenliği riski, yatırımcıyı finansal olarak zorlayacak bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Finansal hesaplamalarda bu ürünün, sahanın P75 üretim değerini, mutlak olarak, P90 seviyesine çekebilme potansiyeline sahip olduğu görülmektedir.

Reasürans firmalarıyla görüşmelerimiz sonucunda bu yeni sigorta ürünü, 16 yıldır enerji sektörüne gönül vermiş biri olarak benim oldukça ilgimi çekti. Daha evvel de vurguladığım gibi, birçok konuda yatırımcının elini rahatlatacak bir çözüm olarak durmakta ve yatırımcı için yeni ufuklar açacak potansiyeli barındırmaktadır. Bu ürün sadece rüzgâr enerjisi için değil, solar ve hidroelektrik için de uygulanabilmektedir.

Yatırımcıların bu seçeneği değerlendireceklerinden kuşku duymuyorum. Zaten TÜREK 2018’de finansal oturumunda yaptığımız sunumdan sonra piyasanın ilgisini çektiğini ve taleplerin oluşmaya başladığını görüyoruz.

Veli Bilgehan Yaşacan, Kuzey Sigorta Brokerlığı Kurucu Ortağı

Danışmanlık

RES santrallerinde çevre ve atık yönetiminin önemi

Yayın tarihi:

-

Günümüzde atıklar artık bir üretim girdisi olarak düşünülmektedir. Atıkların kaynağında düzenli ve doğru bir şekilde zamanında toplanması, özellikle kaynağında ayrıştırılması önemlidir. Yerel yönetimlerin ve sanayi kuruluşlarının da bu atıkları ayrı olarak toplaması gerekmektedir. Atık yönetimi yönetmeliğindeki tanımlarla atık üreticisi durumunda olan enerji üretim santralleri de üretim ve bakım sonrasında oluşan atıkların toplanması, bertaraf edilmesi daha teknik ve uzmanlık gerektiren bir iş olduğundan, mevzuata uyarak atık yönetim süreçlerini yönetmek zorundadırlar. Enerji üretimi sonrasında oluşan atıkların yönetiminde, İzmir Yeni Çevre Danışmanlık & Atık Yönetimi firması olarak uzman mühendislerden oluşan kadromuzla çevre mevzuatı ile ilgili konularda hizmet vermekteyiz. Çevre danışmanlığı, atık yönetimi, ÇED raporu hazırlama, TMGD eğitimi, TMGD danışmanlığı alanları hizmet konularımız arasındadır.

Atık yönetimi yaptığımız yıllar içerisinde edindiğimiz tecrübelerimizi, son yıllarda yatırımları artan RES ve HES’lerin ihtiyaçlarının tespiti ile yoğunlaştırarak çözüm ortaklığı kurmaktadır. Sanayi yapılarının kuruluşlarından itibaren çevre etkilerinin azaltılması ve firmaların doğru yönlendirilmeleri hususuna dayanan yönetim anlayışı ile ilerliyoruz. Nordex Enerji AŞ, EnerjiSa, Dost Enerji ve Enercon ile yoğun atık yönetimi çevre danışmanlığı ve proje bazlı taleplerde ise Siemens ve General Electric firmalarına da atık yönetim hizmeti veriyoruz.

Enerji kazanım için kurulan HES’ler akarsu havzalarına ve RES’ler ise rüzgâr merkezli olduğu için yüksek tepelere veya dağlara kurulmaktadır. Haliyle atık yönetim hizmeti verilecek işletmelerde atık miktarlarının azlığı; ulaşım problemlerinin olması hem zaman maliyeti hem de bertaraf nakliye maliyetleri doğurmaktadır. Atık taleplerinin çokluğu; alanların dağılımı oluşan atıkların azlığı ve zaman kaybının önlenmesi için verimli çalışabilmek; nakliye maliyetini azaltmak için küçük miktarlarda
atık taşıma kapasitesine sahip araçları filomuza katarak hizmet vermekteyiz.

Birbirinden farklı işletmelerde oluşan atık taleplerine göre rut planları yaparak atığın azlığına ve lokasyonun uzaklığına bakılmaksızın zamanında çözüm üretmekle beraber atık taşımaları parsiyel
birleşimlerle navlun maliyetleri de azaltılmış bulunmaktadır.

Tüm hizmetler Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan almış bulunduğumuz yeterliliklerle ve yeterliliği olan lisanslı araç; yeterlilik almış ekip ve yine yeterliliği bulunan bertaraf ve geri dönüşüm firmaları ile yasal çerçevede gerçekleşmektedir.

Hizmet verdiğimiz işletmeler danışmanlık sürecimizde ise; atığın stoklandığı alanların ıslahı mevzuata uygun yapımın sağlanması; atığın yerinde azaltılması eğitimi ve yasal zorunlukların AYP (Atık Yönetim Planlarının) düzenlemesi hizmeti ile sorunsuz atık yönetimi sürdürmekteyiz.

Şirket politikamız gereği hızla büyüyen enerji sektörünün tüm ihtiyaçlarını tespit etmek ve yeterliklerimiz ile çözüm ortaklıklarımızı arttırmayı hedeflemekteyiz.

Devamını oku

Danışmanlık

Rüzgâr türbinlerinin hukuki mahiyeti

Yayın tarihi:

-

20. ve 21. yüzyılda dünyanın enerji ihtiyacındaki artış ve teknolojik gelişmeler, mevcut enerji kaynaklarının farklı şekillerde işlenebilmesini sağlamıştır. Temiz ve yenilenebilir enerji kaynağı olan rüzgâr enerjisinden istifadeyi sağlayan rüzgâr türbinleri, dünyanın hemen her tarafından kullanılmaktadır. Rüzgâr türbinlerinin yeni bir enerji üretim vasıtası olması sebebiyle bunların hukuki mahiyetinin tespiti sorunu gündeme gelmiştir. Zira rüzgâr türbinlerinin hukuki mahiyetinin tespiti, gerek mülkiyetin tezahürü ve buna bağlanan sonuçlar açısından, gerekse de bunların ne şekilde vergilendirileceği açısından önem arz etmektedir.

Bu noktada, özellikler Anglosakson hukukunun uygulandığı ülkelerde tartışmalar yaşanmış, bir ülkenin farklı eyaletleri rüzgâr türbinlerine farklı hukuki mahiyetler tanımışlardır. Amerika Birleşik Devletleri’nin eyaleti olan Illinois, rüzgâr türbinlerinin (vergilendirme açısından) %25 taşınmaz, %75 taşınır vasfında olduğuna kanaat getirmiştir. Bunun yanında Bureau County ise rüzgâr türbinlerine %100 taşınmaz vasfı atfetmiştir. Bu örnek, rüzgâr türbinlerinin mahiyetinin tespitindeki zorluğu gözler önüne sermektedir.

Medeni Kanun, taşınmaz mülkiyetini oldukça geniş ve ayrıntılı bir biçimde 704 ila 761. maddelerinde düzenlemiştir. Taşınmazlar kural olarak, yerinde sabit kalan ve bulunduğu yerden başka bir yere içeriğinde bir değişiklik olmaksızın nakledilemeyen maddi mallar, yani eşyalardır. Ancak bu eksik bir tanımdır. Çünkü bir yere yapıştırılmış, çakılmış veya çivilenmiş olması dolayısıyla yerinde sabit ve hareketsiz olan taşınır eşyalar da vardır. Taşınmazların özelliği, ne kendi kendine ne de başkası tarafından sınır ve içerikleri bir şekilde değişikliğe uğramadan bulundukları yerden başka bir yere taşınarak götürülmelerinin mümkün olmamasıdır.

Taşınır eşya ise, her şeyden önce eşyanın genel tanımına ve eşya hukukunda geçerli “belirlilik” ilkesine uygun olarak, uzayda yer kaplayan, gözle görülüp elle tutulabilen, başlı başına var olan, egemenlik altına alınabilen maddi cisimdir. Bir eşyanın taşınır sıfatını taşıyabilmesi için özünde herhangi bir değişikliğe uğramadan bir yerden başka bir yere taşınabilmesi gerekmektedir.

Medeni Kanun’a göre taşınmaz mülkiyetinin konusunu; (i) arazi, (ii) tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ve (iii) kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler oluşturur. Fakat basit ve kısa bir muhakeme ile, mevzuatın bünyesinde barındırdığı farklı hükümleri dikkate almaksızın rüzgâr türbinlerinin taşınır mal vasfını haiz olduğuna yönelik varılan böyle bir sonuç yeterli değildir.

Öncelikle bir eşyanın taşınır sıfatına sahip olabilmesi, onun yapısının bozulmadan taşınabilmesinin yanında, herhangi bir taşınmazın bütünleyici parçası olmaması şartına da bağlıdır. O halde değerlendirilmesi gereken husus, rüzgâr türbinlerinin yalın olarak taşınır mı taşınmaz mı olduğu değil, bunların dikildikleri arazinin mütemmim cüzü mü yoksa eklentisi mi olduklarıdır.

Bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır. Burada aranılan unsur asıl eşyanın tahrip veya değişikliğe uğraması değil, asıl eşyaya bağlı olan şeyde meydana gelen yapısal ve ekonomik zarar ve farklılıklardır. Bütünleyici parça asıl eşyanın esaslı bir unsuru olmalı ve onunla birlikte bir bütün meydana getirmelidir. Önemli olan nokta, bütünleyici parça olmaksızın asıl şeyin bir bütün olarak kabul edilememesi özelliğidir.

Eklenti, asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır.

Ancak eklenti, bu birleşmeden sonra dahi asıl şeyin bütünleyici parçası olmaz ve hukuki bakımdan bağımsız eşya olarak kalır. Eklentinin asıl şey ile birleşmesinin sonucunda maddi değil, fakat ekonomik bir bütünlük meydana gelir. Bütünleyici parça asıl şeyi tamamladığı halde, eklenti esasen tam olan asıl şeyin ekonomik amacının gerçekleşmesine yardım eder. Ayrıca asıl şey üzerinde yapılan tasarruf, aksi belirtilmedikçe eklentiyi de kapsar. Yani aksini belirtmek kaydıyla, eklenti ve asıl şey üzerinde ayrıca tasarruf yapma imkânı mevcuttur. Zira üçüncü kişilerin eklentiler üzerindeki hakları saklıdır.

Yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alındığında, arazi üzerine dikilen rüzgâr türbinlerinin hukuki 31vasfının taşınır mal ve eklenti olduğu ortadadır. Bunların neden taşınır mal olduklarını yukarıda izah ettik. Eklenti olmalarının sebeplerine gelince; (i) rüzgâr türbinleri araziye dikilmelerinin ardından, araziye zarar vermeksizin ayrılıp başka bir yere taşınabilmektedirler, (ii) rüzgâr türbinleri yok iken arazinin ekonomik değeri mevcuttur ve bir eksikliği bulunmamaktadır, (iii) rüzgâr türbinleri ile arazinin malikleri farklı olabilmektedir. Zira Türkiye’deki pek çok rüzgâr enerjisi projesinin bulunduğu arazi hazineye ait bulunmaktadır.

Av. Hüseyin Alp İlker
İlker&Çolak Hukuk Bürosu
alp@iccounsellors.com

Devamını oku

Danışmanlık

Hava olayları risklerinin teminatı

Yayın tarihi:

-

Veli Bilgihan Yaşacan, Kuzey Sigorta Brokerliği, Partner

Tüm enerji ile ilgili konularda aslında yeni bir çağa giriyoruz. Tüm sektörleri etkileyen bir gelişme bu. Yenilenebilir enerji teknolojilerinde ve paralelinde enerji depolama alanlarında olan gelişmeler yeni bir evreye geçtiğimizi gösteriyor. İçinde olduğumuz için çok farkına varamıyoruz belki de.

Sürekli teknoloji konuşuyoruz ancak bunun yanında yeni teknolojilere yeni de finansal araçlar gerekmekte. Bu tarafa çok eğilemiyoruz. Yatırım için geleneksel finansal araçlar ticari krediler, teminat mektupları, ülkelerin ihracat destekli kredileri (Exim – ECA), elektrik alım anlaşmaları (PPA), devletlerin vergi teşvikleri vs. Ama aslında yatırımcı için en büyük risk özellikle hava olaylarına bağlı elektrik üretim miktarındaki değişkenlikler. 

Hava olaylarındaki gelişmeler sadece enerji üretimi değil doğrudan dolaylı birçok sektörü derinden etkilemekte.  Örnek olarak aşırı kar yağışı yolları kapatmakta ve AVM’lere bir cumartesi günü tüketicilerin gidemediğini düşünün veya büyük bir açık hava konserinin iptalinin yaratacağı ekonomik kayıpları. Tarım hasatlarını tutun da balıkçılıktan yani yaşamımızın hemen hemen tüm noktalarını etkileyebilmekte. Hava olayları tüm yazılımsal, matematiksel ve istatiksel gelişmelere rağmen hâlâ önceden tahmini çok zor olan doğa olaylarıdır.

Enerji sektöründe özellikle ise rüzgâr, hidroelektrik ve güneş santrallerindeki üretimi doğrudan etkileyen faktörlerdir.

Güncel türev ve sigorta araçlarıyla afet seviyesindeki olaylar (sel, fırtına, deprem vb.) olaylar finansal olarak teminat altına alınabilmekte ancak mevcut tesise fiziksel olarak zarar vermeyen olaylardan doğan finansal kayıplar teminat altına alınamamaktaydı.  Yani bir enerji üretim tesisinde rüzgâr hızındaki düşüklükler; güneşli günlerin azlığı veya hidroelektrik santrallerindeki su kuraklığı doğrudan yatırımcının riskleri olarak hesaplanmaktaydı.

Özellikle sigorta sektörü bu tip risklerin teminat altına alınabilmesi için uzun yıllardır araştırma geliştirme faaliyetleri içindedir. Son yıllarda ortaya çıkan parametrik sigorta/türev araçları bu teminatları oldukça sağlıklı bir şekilde sağlamakta yatırımcının aslında en büyük riski olan mevsimsel kaynaklı riskleri ortadan kaldırmaktadır. Bu araçlar aslında yatırımcının tüm finansal yükünü çeken kredi kuruluşları ve bankalar için de oldukça faydalıdır çünkü verilen kredilerin riskini hemen hemen ortadan kaldırmaktadır.

Doğru detaylı bir mühendislik analizi baz alınarak sahanın risk profili ve öngörülen enerji üretim görünümü çıkarılmakta bu rapor baz alınarak sahanın mevsimsel kaynaklı riskleri teminat altına alınabilmektedir.

Bu çalışmalarda temel olarak birbirine bağlı iki unsur ön plana çıkmaktadır:
  1. Yatırım için yapılacak saha ölçümlerinin (rüzgar, su rejimi ve güneş) sağlıklı yapılması;
  2. Bu ölçümlere göre hazırlanacak raporların doğru ve detaylı yapılması;

Bu çalışmaların titizlikle yapılması sadece yatırımın değil hava kaynaklı riskler için sağlanacak tüm sigorta teminatlarının istatiksel olarak doğru hesaplanabilmesi için en temel parametrelerdir. Örnek olarak rüzgâr risklerinden yola çıkacak olursak yatırımdaki hesaplanan ve bankaların genellikle baz aldığı; planlanan enerji üretim değeri olan P90 veya 99 değerleri; P75 üretim değeri olarak alınabilir hale gelmektedir.

Asıl ilginç olan ise bu teminat ödenecek oransal olarak oldukça düşük bir risk primi ile yapılabilmektedir. Bir başka deyişle nasıl elektriksel depolama araçlarıyla bir rüzgâr santralini bir baz yük santralinin özelliklerine yaklaştırmak mümkünse; bunun bir benzerini finansal türev ve sigorta araçlarıyla da finansal açıdan baz yük santraline dönüştürmek mümkün artık.

Yatırımcılar üretim risklerinden etkilenmemek için yeni teknolojilere yöneldiği kadar yeni finansal araçlara da yönelmeli. Yeni enerji çağı bunu gerektiriyor diye düşünüyorum.

Herkese yeniliklerle dolu bir dünya diliyorum.

Devamını oku
Reklam

Trendler

Copyright © 2011-2018 Moneta Tanıtım Organizasyon Reklamcılık Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. - Canan Business Küçükbakkalköy Mah. Kocasinan Cad. Selvili Sokak No:4 Kat:12 Daire:78 Ataşehir İstanbul - T:0850 885 05 01 - info@monetatanitim.com