Connect with us

Genel

Hibrid (Karma) rüzgar parklarında şebeke yönetmeliği Ek-18’e göre bağlantı noktasında aktif ve reaktif güç kontrolü

Yayın tarihi:

-

 

Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği Ek-18 Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesislerinin Şebeke Bağlantı Kriterleri,iletim sistemine bağlı rüzgar parkları ile kurulu gücü 10 MW ve üzerinde olan dağıtım sistemine bağlı rüzgar parklarına uygulanır. Ek-18’de RES’lerin sistem kararlılığını sağlayacak gereksinimler yer almaktadır. Bu bağlamda aktif ve reaktif güç kontrolü de istenmektedir. Rüzgâr parkını işleten firmalar bir süre sonra kapasite artışı yaparlar. Bu genişletmelerde ticari açıdan daha uygun olduğu için çoğunlukla var olan türbin markalarının yanına yeni türbin markaları kurulması ile Hibrid (Karma) Parklar oluşur. Bu durum da şebeke bağlantı noktasında Türbin markalarından bağımsız bir aktif ve reaktif güç kontrol ihtiyacını doğurur.

 

1. Giriş: Hibrid (Karma) Rüzgâr Parkı

Bir Rüzgâr Parkında kapasite artımı ya var olan küçük güçteki türbinlerin yerine daha büyüklerinin kurulması veya müsait ise parkın genişletilip yeni türbinlerin eklenmesi şeklinde yapılmaktadır.  Bu yatırımdaki en büyük maliyet unsuru kurulacak türbinlerin fiyatı olduğu için Almanya’da zamanla içinde 3-4 değişik türbin markasının olduğu hibrid rüzgar parkları oluşmuştur (Örneğin  Juwi Wind GmbH , UW Lettweiler, Total 92,8 MW: 24x GE 2.5, 5x VESTAS V112, 1x ENERCON E82, 6x NORDEX N117). Türkiye’de de son zamanlarda bu şekilde yatırım genişletmesi çalışmaları öne çıkmaktadır.

2. Kapasite artırılması ve hibrid (karma) rüzgar parkları 

Elektrik enerjisi henüz büyük miktarlarda ve makul fiyatlara depolanamadığından şebekenin kararlı çalışması için Aktif Güç üretimi tüketimle uyumlu olmalıdır ve ayrıca Reaktif Güç tüm şebekede dengeli olmalıdır. Bu amaçla enerji sistemine bağlanması planlanan Rüzgâr Parklarının Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği Ek-18’de yer alan şebeke bağlantı kriterlerine uyması zorunlu hale getirilmiştir. Ek-18’de türbinlerin değil, rüzgâr santralinin bağlantı noktasında belirlenen kriterleri sağlaması gerektiği belirtilmiştir. Dolayısıyla rüzgâr santralini oluşturan bağlantı transformatörü, OG kablolar, türbin trafoları ve türbinlerin tümü birlikte değerlendirilmelidir.

Türkiye’de RES alanında yatırımlar giderek artmaktadır ve firmalar parklarını Ek-18 şebeke bağlantı kriterlerine göre işleteceklerini taahhüt etmektedirler.  Geçmişte rüzgâr parklarının sayısı ve tesirlerinin az olmasından dolayı ve konvansiyonel santrallerin bu salınımları dengeleyebilmesi nedeniyle şebekeye bağlantı noktasında kontrol ihtiyacı pek sorun olmuyordu. Günümüzde birçok merkezi olmayan (dağıtık) yenilenebilir enerji üretimi ve farklı gerilim seviyelerinde enerji üretimi nedeniyle artık Aktif ve Reaktif Güç Kontrolü ihtiyacı vardır.

Ayrıca enerji üretim firmaları şebekedeki enerji salınımlarında hızlı reaksiyon vermek zorundadırlar. Kapasite artışı yapıldığında hibrid (karma) rüzgâr parkları kurulması yatırım maliyetlerinin çok daha uygun olmasını sağlar. Buradaki büyük finansal avantajın yanında aynı parkta farklı türbin markalarının bulunması şebeke bağlantı noktasında çözülmesi gereken bir soruna yol açar. Bu durumda her türbin firması kendi türbinlerini yönetir ama diğer marka türbinleri yönetemeyeceği için şebeke bağlantı noktasında parktaki tüm türbinlerin aktif ve reaktif güçlerini yönetecek türbin üreticisinden bağımsız bir çözüm gereklidir.

3. BTC | GRID Agent: Hibrid RES’lerde akıllı enerji yönetimi

Almanya’da bu tür yatırımlar Türkiye’den daha önce yapıldığı için BTC AG şebeke bağlantı noktasındaki aktif ve reaktif güç kontrolü problemine BTC | GRID Agent ürünü ile çözüm getirmektedir. BTC | GRID Agent yaklaşık 30 tane onshore (karada) ve offshore (denizde) hibrid rüzgâr parkında başarı ile kullanılmaktadır.  Grid Agent ürünü ile değişik firmalardan veya farklı türbin modellerinden oluşan karma rüzgâr parkları için akıllı ve üreticiden bağımsız bir çözüm getirilmiştir. Aşağıdaki şekilde örnek olarak ilk yatırım ve kapasite artırımlarında daha uygun maliyet nedeni ile Enercon, Siemens. GE gibi farlı firmaların türbinlerinin kullanıldığı bir parkta bu çözümün nasıl gerçekleştirildiği görülmekledir.

BTC | GRID Agent başlıca şu işlerde kullanılabilir:

• Şebeke işleten işletmecilerin (TEİAŞ veya EDAŞ) ayar sinyaline göre aktif gücün azaltılması

• Şebeke operatörleri veya karakteristik eğri tanımlanması ile (Q, Cos-φ, cos- φ (p), Q (U) …) bir ayar noktası belirlenip şebeke bağlantı noktasında reaktif güç kontrolü

• Şebeke bağlantı noktasında Şebeke Yönetmeliği ile uyum

• Doğrudan satış için aktif güç kontrol özelliklerine uygulanması

BTC Grid Agent rüzgar parkında aktif güç ve reaktif gücü parktaki türbinlere direkt erişerek, bir park kontrol sistemi üzerinden veya türbinlerin SCADA’ları üzerinden kontrol edilebilir. Türbinlere erişim analog sinyaller üzerinden (örneğin 4-20mA) veya standart iletişim protokolleri ile yapılabilir (örn. OPC, Modbus ve IEC 60870-5-104). Ayrıca var olan SCADA sistemleri ile birlikte kullanılması da mümkündür.

4. Şebekeye Bağlantı Noktasında Aktif ve Reaktif Güç Kontrolü

Rüzgâr parkları enerji sistemine bağlantı noktasında şebekeyi işleten firmanın aktif ve reaktif güç ile ilgili şartlarını karşılamak zorundadır. Mevcut bir bağlantı noktasına yeni bir rüzgâr parkı veya türbini eklenmesi durumunda, parkta bulunan türbinlerin şebeke bağlantısı noktasında sağlanması gereken değerlerine etkisi olacaktır. Bu amaçla şebeke bağlantı kurallarına uygunluk için sistem genelinde aktif ve reaktif güç denetimini sağlayan bir rüzgâr parkı kontrolüne ihtiyaç vardır. Ek-18’e göre Aktif Giç Kontrolü tanımı: İletim sistemine bağlı rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesislerinde Yönetmeliğin 61 inci maddesinde tanımlanan acil durumlarda aktif güç kontrolü yapılabilecektir. Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisinin aktif güç çıkışı, gerektiğinde TEİAŞ tarafından gönderilecek sinyallerle, santralin o anki şartlarda emre amade gücünün %20-%100’ü arasında otomatik olarak kontrol edilebilir olmalıdır.

Bir rüzgâr parkının şebeke bağlantı noktasında toplam gücü şebeke kapasitesinden daha büyükse BTC  | GRID Agent şebeke bağlantısı kapasitesinin her zaman maksimum kullanılmasını sağlar. Rüzgâr parkında bir türbin daha az güç üretiyorsa, diğer türbinler buna göre daha yüksek bir kapasite ile çalışacak şekilde ayarlanır. BTC | GRID Agent otomatik olarak yönetir ve sonuç olarak, şebeke bağlantı noktası için gerekli olan güç azaltma elde edilir.

Reaktif güç hesabı aşağıdaki formül ile gösterilebilir:

Kontrol sistemlerinde değişik yöntemler izlemek mümkündür. En sık kullanılan yöntemlerden olan PID kontrolde ayar değeri istenilen ideal değerlere ulaşıncaya kadar sahadan okunur ve adım adım değiştirilir. Bu yöntemin dezavantajı yavaş olması, kontrol zamanında gecikmeler olması ve salınım riski olmasıdır. Aşağıdaki şekilde mavi renk şebeke işletmecisinin ayar değerini sarı renk PID kontrolör ayar değerini gösterir. Grid Agent kontrol metodunda her bir rüzgâr santrali için önden yük akışı simülasyonu yapılmasıyla ilgili ayar değerlerini bir defada ileterek hızlı, salınımsız ve mekanik yüklenmeye yol açmayan bir kontrol sağlanır.

Aşağıdaki şekilde mavi renk şebeke işletmecisinin ayar değerini sarı renk Grid Agent yük akışı kontrolör ayar değerini gösterir.

Ayar değerlerinin yük akış modelinde doğrudan hesaplanmasında ölçüm değerleri direkt olarak kontrolöre girilmediği için sinyal iletimindeki reaksiyon zamanları daha az kritik olur. Ayrıca az salınımlı bir simülasyon algoritması kullanılarak santrallerin ayar değerleri elde edilir. Daha sonra bu ayar değerleri santrallere gönderilir ve şebeke bağlantı noktasından ölçüm değerleri ile karşılaştırılarak kontrol yapılır. BTC | GRID Agent için özel ve pahalı bir donanım gerekmez, normal bir endüstri PC içine gömülü bir yazılım olarak çalışır. Park kontrol sistemleri, SCADA ve türbinler ile kablolu ya da kablosuz iletişimde bulunabilir.

BTC | GRID Agent Avantajları:

• Santral üreticisinden bağımsız kontrol sistemi

• Saniyelik hızlarda, istikrarlı ve düşük salınımlı kontrol için tam

   uygun bir yük akışı modeli

• Şebeke işletmecisinin müdahalelerinin haberdar edilmesi ve

   protokolle kaydedilmesi

• Opsiyonal olarak kablolu ve kablosuz çözümler

• Modüler, standart endüstriyel donanım ekipmanları ve kompakt yapı

• Park topolojisinde gelecekte yapılacak değişikliklerin kolayca uyarlanması

• Uzun yıllara dayanan ilgi birikimi ve tecrübe, ilgili komitelerde çalışma nedeniyle güncel standartlara uyumluluk

BTC | GRID Agent ile şebeke bağlantı noktasında aktif ve reaktif güç kontrolünün yapılabilir. Bu da Türkiye’de kapasite artışı yapılırken yeni türbinlerin başka firmalardan alınarak maliyetlerin indirilmesi açısından hibrid (karma) rüzgâr parklarının kurulmasını destekleyen önemli bir faktördür.

Dr. Mustafa DÖNMEZ

BTC Business Technology Consulting AG, Berlin Almanya

E-Mail:  Mustafa.Doenmez@btc-ag.com

Devamını oku
Reklam
Yorum Yap

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel

ENSİA’da yeni yönetim belli oldu

Yayın tarihi:

-

Yazar

ensia_genel_kurulu

Türkiye’nin farklı kentlerinden enerji ekipmanı üreticilerini çatısı altında toplayan Enerji Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (ENSİA), 3’üncü Olağan Genel Kurulu’nu İzmir Tepekule’de gerçekleştirdi. Pandemi kurallarına uygun olarak toplanan Genel Kurul’da, derneğin yeni Yönetim, Denetim ve Danışma Kurulu üyeleri seçildi.

Kurulduğu 2016 yılından bugüne ENSİA’nın Yönetim Kurulu Başkanlığı’nı sürdüren Hüseyin Vatansever, görevini Başkan Yardımcısı Alper Kalaycı’ya devretti. Türkiye’nin ilk rüzgâr enerji türbini kanadı  fabrikasını 2001 yılında Ege Serbest Bölgesi’nde kuran Aero Rüzgâr Endüstrisi A.Ş’nin Genel Müdürü olan Alper Kalaycı, sektörde 25 yıla yaklaşan deneyime sahip.

GÖNÜL HUZURU İLE DEVREDİYORUM

Genel Kurul’da bir konuşma yapan 2016-2021 dönemi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Vatansever, bir “proje derneği” olan ENSİA’nın, geçen beş yılda çok önemli işlere imza attığını, Türkiye’nin dört bir yanından 43 kurumsal üyeyi çatısı altında bulundurmasının bunun kanıtı olduğunu söyledi.

Yönetim Kurulu’nda Başkan Yardımcısı görevini sürdüren Alper Kalaycı’ya görevini gönül huzuru ile teslim ettiğini kaydeden Vatansever, “Alper bey derneğimizin kurumsallaşmasında çok önemli roller üstlenen, sektöründe çok iyi tanınan, uluslararası birikime ve deneyime sahip, yetkinliği tartışılmaz bir arkadaşımız. Bu bayrak yarışında derneği çok daha iyi noktalara taşıyacağına yürekten inanıyorum. Kendisine ve yeni yönetimimize başarılar diliyorum.” dedi.

ENSİA İNİSİYATİF ALAN DURUŞUNU SÜRDÜRECEK

Genel Kurul’da üyelerin tamamının oyunu alarak Yönetim Kurulu Başkanı olan Alper Kalaycı da, ENSİA’nın beş yılda kat ettiği mesafenin tüm yenilenebilir enerji sektöründe ve kamu otoriteleri nezninde takdir görmesinden büyük gurur duyduklarını söyledi.

Hüseyin Vatansever’in beş yıldır özveri ile sürdürdüğü başkanlık görevini, tüm üyelerin katılımı ve ortak akılla sürdürmeye devam edeceğini vurgulayan Kalaycı, yeni Yönetim Kurulu’nda Türkiye’nin alanlarında en güçlü firmalarının temsilcilerin yer almasının önemine dikkat çekti.

ENSİA Yönetim Kurulu Başkanı Alper Kalaycı, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Derneğimiz bugüne kadar olduğu gibi bugünden sonra da her paydaşına eşit uzaklıkta ve yakınlıkta, kamu otoritelerine saygılı, yapıcı öneri ve fikirlerini muhataplarına iletmekten çekinmeyen, ülkemizde yatırım yapan her firmayı ‘yerli’ olarak gören, yerli enerjinin yerli ekipmanla desteklenmesi gerektiğini düşünen, sektörümüze yeni ana ve yan sanayi yatırımlarının çekilmesi noktasında inisiyatif alan duruşunu sürdürecektir. Sektörümüzde yeni teknolojilerin çok hızlı geliştiğine ve uygulama alanı bulduğuna tanık oluyoruz. Denizüstü (offshore) rüzgâr santralleri, hibrid santraller, yeşil hidrojen v.b gibi gelecek konuların yakın gelecekte ülkemizin gündeminde daha fazla yer alacağını biliyoruz. Bu konulardaki düşüncelerimizi de kamuoyumuz ve kamu otoritelerinin gündemine taşımak istiyoruz. ENSİA ailesine katılan tüm kurumsal üyelerimizin Ur-Ge ve Best For Energy gibi ulusal ve uluslararası projelerde daha aktif katılımlarını çok önemsiyoruz.”

ENSİA Yönetim Kurulu Başkanı Alper Kalaycı, Genel Kurul’da Kurucu Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Vatansever ve 2018-2021 döneminde görev yapan Yönetim Kurulu Üyelerine plaket takdim etti.

 

Devamını oku

Genel

Biden Başkan, Yenilenebilir Enerji Şampiyon

Yayın tarihi:

-

Yazar

Yenilenebilir enerji endüstrisi, hafta sonunda Biden’in galibiyetinin ilanıyla yükselişe geçti.

Biden’in ABD seçimlerindeki az farkla galibiyeti, özellikle offshore rüzgar enerjisine odaklanan gruplar tarafından memnuniyetle karşılandı. Demokrat kanat siyasetçisinin, ABD’yi Paris Anlaşması ve 2050 yılı sıfır sera gazı emisyonu hedefi çerçevesine geri getirmesi bekleniyor. Biden, bu yılın başlarında, dört yıllık başkanlığında temiz enerjinin kullanımının artırılması için 2 trilyon harcama yapma planlarını açıklamıştı.

Offshore Rüzgar Enerjisi İş Ağı Başkanı Liz Burdock, “Başkanlığa Joe Biden’in seçilmesi, yenilenebilir enerjiye, paydaşlar arasında açık deniz rüzgarına önemli ölçüde odaklanmayı vaat eden bir yönetimin desteğiyle offshore rüzgar enerjisi endüstrisinin önemli ölçüde büyümesine katkıda bulunacaktır” dedi.Tüm yenilenebilir enerji projeleri için vergi kredilerinin çok yıllı olacak şekilde uzatılmasını ve tüm fosil yakıt sübvansiyonlarında ücretsiz pil depolama ve kesintileri umduğunu da sözlerine ekledi.

Ekim ayında, ABD Temsilciler Meclisi’nde Demokratlar, 2025 yılına kadar 12.5GW olmak üzere, 2030’a kadar 25GW offshore rüzgar enerjisi hedefi belirlenmesi için bir yasa tasarısı sundu. Amerikan Rüzgar Enerjisi Derneği, “Amerika için daha temiz ve daha müreffeh bir enerji geleceğini şekillendirmek için birlikte çalışırken” Biden yönetimi ve Kongre ile işbirliği yapmayı dört gözle beklediğini söyledi.

Wood Mackenzie Americas Başkan Yardımcısı Ed Crooks, Biden’in, Trump Yönetiminin offshore rüzgâr enerjisine uyguladığı frenleri tersine çevireceğini, petrol ve gaz gelişimine daha fazla kısıtlama getireceğini ve bu durumun 2035 yılına kadar bu sahada üretimi % 30 oranında azaltabileceğini sözlerine ekledi.

Petrol ve gaz altyapı projeleri için federal izinlerle ilgili kararların sera gazı emisyonları ve iklim değişikliği üzerindeki etkilerini hesaba katarak petrol ve gaz boru hatları ve aktarım tesisleri için yeni engeller yaratacağını ekledi.

Bu arada Biden, elektrikli otomobil satışlarına yardımcı olacak daha sıkı yakıt ekonomisi standartları getirmeyi planladığını ve potansiyel olarak 2030 yılına kadar ABD yollarında 4 milyon EV’ye yol açmayı planladığını, ancak bu on yılın yakıt talebi üzerindeki doğrudan etkinin minimum düzeyde olması beklendiğini söyledi.

Biden İklim Planı’nın aynı zamanda, karbon içermeyen hidrojen üretmek için yenilenebilir enerjilerin kullanılması ve çelik, beton ve kimyasalların dekarbonizasyonu gibi stratejilere odaklanacak bir İklim için Gelişmiş Araştırma Projeleri Ajansı (ARPA-C) kurulmasını önerdiğini söyledi.

Kaynak:renews.biz Photo: Brendan Smialowski/AFP via Getty Images

Devamını oku

Genel

Kablo sektörünün lideri en güçlü 50 kadın CEO arasında

Yayın tarihi:

-

Ekonomist ve Capital dergilerinin “Türkiye’nin En Güçlü 50 Kadın CEO’su” araştırması sonuçlandı. Kadın üst düzey yöneticilerin temsil ettikleri şirketlerin cirosuna göre sıralandığı listede, Türk kablo sektörünün öncü firması Türk Prysmian Kablo’nun CEO’su Cinzia Farisè de yer alarak, Türkiye’nin en güçlü kadın CEO’larından biri oldu.

 Türk Prysmian Kablo, sektöründe ilklere imza atmaya devam ediyor. Şirketin geçtiğimiz yıl görevi devralan CEO’su Cinzia Farisè, Türkiye’nin en güçlü 50 kadın CEO’su arasına girerek büyük bir başarıya imza attı. Ulusal ve çok uluslu şirketlerde uzun bir kariyere sahip olan, hem hizmet hem endüstriyel üretim alanlarında, özel sektörde ve kamuda yönetici ve icracı olmayan yönetici olarak çalışan, birçok firmanın yönetim kurulunda görev yapan Cinzia Farisè, kablo sektöründe ve Prysmian Group bünyesinde 10 yıl boyunca deneyim kazandıktan ve giderek artan sorumluluklar üstlendikten sonra, geçtiğimiz yıl Türk Prysmian Kablo’nun CEO’su olarak Türkiye’de göreve başladı.

Mudanya’da 500’ü aşan çalışanıyla yenilikçi kablo çözümleri ve sistemleri geliştiren Türk Prysmian Kablo, Cinzia Farisè’nin liderliğinde 2019 yılını yaklaşık 1,5 milyar TL ciroyla kapadı.

İnovasyon ve sürdürülebilirlikle büyüyor

Türk Prysmian Kablo’yu kablo sektörüne liderlik eden büyük bir aile olarak tanımlayan ve  ilk hedeflerinin, her gün kriz, kur dalgalanması veya Covid-19, sorun ne olursa olsun en iyisini bekleyen yüzlerce müşteriyi memnun etmek olduğunun bilincinde çalışmalarını sürdürdüklerinin altını çizen Cinzia Farisè, sözlerine şöyle devam etti: “Bu ödülün arkasında, daima ileriye bakan, kendine hedefler koyan, inovasyonla sürdürülebilir uzun vadeli büyümeyi bir araya getiren Türk Prysmian Kablo ailesinin işine olan bağlılığı ve tutkusu var. ‘Türkiye’yi Yarınlara Bağlıyoruz’ misyonumuzdan aldığımız güçle, Türkiye’nin en prestijli projelerinin çözüm ortağı olarak, Türkiye’nin sanayileşmesine ve ekonomisine katkılarımızı sunduk ve sunmaya devam ediyoruz. Ve bugün, ekonomik, sosyal ve çevresel sorumluluğu faaliyetimizin tüm yönlerine entegre etmek amacıyla, iş modelimizi güçlendiriyor ve toplum için fayda sağlamak üzere, Şirketimiz için kar sağlıyoruz.”

Mudanya’dan dünyaya

Teknoloji ve üretim kapasitesini artırmak için, 1964 yılından bugüne dek birçok yatırım yapan Türk Prysmian Kablo, Mudanya’daki fabrikasında 22 bin farklı kablo üretebiliyor. 220 kV’a kadar tüm enerji kabloları, 3 bin 600 çifte kadar bakır iletkenli haberleşme kabloları, fiber optik kablolar, endüstriyel uygulamalarda kullanılan özel kablolar da Türk Prysmian Kablo’nun imzasını taşıyor. Şirket, her sektörde büyük proje ve yatırımların güvenilir çözüm ortağı olarak katkı sağlamaya devam ediyor.

Devamını oku
Reklam
Reklam
Reklam
Reklam
Reklam
Reklam

Trendler

Copyright © 2011-2018 Moneta Tanıtım Organizasyon Reklamcılık Yayıncılık Tic. Ltd. Şti. - Canan Business Küçükbakkalköy Mah. Kocasinan Cad. Selvili Sokak No:4 Kat:12 Daire:78 Ataşehir İstanbul - T:0850 885 05 01 - info@monetatanitim.com